Για τις κατολισθήσεις.
- Published Date
Οι κατολισθήσεις βράχων, πετρών και όγκων χώματος συνοδεύει σχεδόν πάντα έντονες βροχοπτώσεις σε ορεινές κοινότητες και κάποιες φορές κινδυνεύουν άνθρωποι να τραυματιστούν ή και να εγκλωβιστούν.
Οι κατολισθήσεις δεν αποτελούν σημερινό φαινόμενο αν ληφθεί υπόψη πως συνεπεία τους, σε συνδυασμό με τις ζημιές από τους σεισμούς, τα χωριά Χολέτρια, Άγιος Φώτιος-Στατός, Φασούλα, Φοίνικας, Κορφή, Κυβίδες και Πενταλιά έχουν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους τους και μετακινηθεί σε ασφαλέστερες περιοχές κατόπιν υποδείξεων του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης (Τ.Γ.Ε).
Χαρακτηριστικές των κατολισθήσεων βράχων, πετρών και όγκων χώματος είναι και οι τελευταίες ανακοινώσεις της Αστυνομίας που ακολούθησαν τις σχετικά έντονες βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών στα ορεινά.
Κατά καιρούς κατολισθήσεις κατεγράφησαν στις περιοχές του χωριού Κάθηκας, Πέτρας του Ρωμιού, Πάχνας, Γερακιών και σε περιοχές μεταξύ Αγίας Βαρβάρας και Πενταλιάς Πάφου, στους δρόμους Αγίου Νικολάου Πάφου προς Καμινάρια, Διερώνας-Ακρούντας, Γουρρίου – Φαρμακά, Γεράσας – Καλού Χωριού και Καλού Χωριού – Αγρού, Χολέτριας – Κελοκεδάρων – Αρμίνου – Φιλούσας και Πλατρών –Τροόδους, Κάμπου - Κύκκου, Κύκκου - Γερακιών και Γερακιών - Πεδουλά, Κελοκεδάρων προς ποταμό Ζιριπιλλή και αλλού.
Πιο ευάλωτες για κατολισθήσεις είναι η επαρχία Πάφου και η επαρχία Λεμεσού.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης θεωρεί πως κατολισθήσεις σημειώνονται και λόγω των ανθρώπινων επεμβάσεων, όταν αυτές δεν γίνονται μελετημένα.
Για παράδειγμα, στα διάφορα αναπτυξιακά έργα (οικιστική ανάπτυξη, οδοποιία, αναδασμός και άλλα) για την κατασκευή των οποίων ο άνθρωπος προβαίνει σε εκσκαφές- επιχωματώσεις-υδροδοτήσεις-αρδεύσεις κ.λπ., προκαλείται αλλοίωση στο φυσικό καθεστώς της περιοχής που υπό προϋποθέσεις ίσως οδηγήσει σε κατολισθήσεις.
Επίσης, επιβαρυντικές είναι και οι ανθρώπινες επεμβάσεις στον τομέα της μεταλλευτικής και λατομικής δραστηριότητας, που μπορούν να προκαλέσουν κατολισθήσεις σε μπάζα λατομείων ή μεταλλείων και γενικά σε τεχνητά πρανή.
Ωστόσο, στις κατολισθήσεις συντείνει και η απαραίτητη διεύρυνση του οδικού δικτύου, κάτι το οποίο πολλές φορές οδήγησε ή και οδηγεί στη χάραξη όδευσης μέσα από περιοχές όπου οι πλαγιές είναι απότομες.
Λόγω της διατάραξης του περιβάλλοντος χώρου, των ραγδαίων βροχών και της διάβρωσης, διευκολύνεται η μετακίνηση βράχων, πετρών και όγκων χώματος.
Οι κατολισθήσεις προκαλούν συχνά ζημιές σε κατοικίες, έργα υποδομής, όπως είναι οι δρόμοι, οι υδραγωγοί και τα δίκτυα διάφορων υπηρεσιών και αγροτικές εγκαταστάσεις, συχνά με σοβαρό κόστος.
Η ανθρώπινη δραστηριότητα, περιλαμβανομένης και της τεράστιας οικιστικής ανάπτυξης, λόγω του τουρισμού και των επενδύσεων σε ακίνητα, οδήγησαν σε ραγδαία αλλοίωση στο περιβάλλον, κάτι το οποίο με τη σειρά του προκάλεσε το φαινόμενο κατολισθήσεων.
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης υποδεικνύει πως το προηγούμενο διάστημα, ιδιαίτερα στην επαρχία της Πάφου, ανέγερση κατοικιών και συγκροτημάτων σε περιοχές με γεωτεχνικά προβλήματα, όπως διογκούμενοι άργιλοι, χαλαρά ή/και συμπιεστά εδάφη ήταν επιβαρυντική ως προς τις κατολισθήσεις.
Το Τμήμα διαπίστωσε, επίσης, πως η ανάπτυξη αυτή πολλές φορές δεν συνοδεύεται με τη διεξαγωγή ενδελεχούς γεωλογικής / γεωτεχνικής έρευνας.
Γι' αυτό, συχνά προκαλούνται αστοχίες στις κατασκευές, που οφείλονται κυρίως σε γεωλογικούς παράγοντες.
Τέτοια προβλήματα προέρχονται από ενεργοποίηση παλαιών και αδρανών κατολισθήσεων ή και εκδήλωση νέων με αποτέλεσμα το οικονομικό κόστος επιδιόρθωσης των κατασκευών να είναι πολύ ψηλό, η δε αποτελεσματικότητα των εφαρμοζομένων λύσεων να είναι πολύ συχνά ιδιαίτερα περιορισμένη.
Ο διευθυντής του Τμήματος Γεωολογικής Επισκόπης κ. Κώστας Κωνσταντίνου υποδεικνύει, πως νοουμένου ότι θα εκπονηθούν σωστές μελέτες, μπορούν να κατασκευαστούν ασφαλή κτήρια χωρίς τα φαινόμενα που παρατηρούνται κατά καιρούς σε διάφορες περιοχές.
Ο κ. Κωνσταντίνου ανέφερε πως το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης στο πλαίσιο των δικών του ερευνών και μελετών, σε συνεργασία και με ομόλογες ξένες υπηρεσίες, εκπόνησε χάρτες Ζωνών Επικινδυνότητας με έμφαση στα φαινόμενα των κατολισθήσεων.
Οι χάρτες αυτοί, που καλύπτουν πολλά ορεινά και ημιορεινά χωριά της επαρχίας Πάφου και μερικά της επαρχίας Λεμεσού, έχουν αποσταλεί στις αρμόδιες Υπηρεσίες και Τοπικές Αρχές, οι οποίες τους χρησιμοποιούν ως εργαλείο για την έκδοση πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών και, γενικότερα, για πιο σωστό πολεοδομικό σχεδιασμό.
Ευάλωτες Κοινότητες Λόγω του αργίλου στο οποίο είναι κτισμένα, προβλήματα παρατηρούνται στις ακόλουθες κοινότητες της Πάφου:
Επισκοπή, Χολέτρια, Νατά, Άρμου, Μαραθούντα, Φοίτη, Λάσα, Άγιος Δημητριανός, Κρήτου Μαρόττου, Μαμώνια, Στατός, Πενταλιά, Κοιλίνια κ.ά.
Οι κατολισθήσεις σε όλα αυτά τα χωριά σχετίζονται κυρίως με τα αργιλο-μπεντονιτικά στρώματα των Σχηματισμών της Κανναβιού και των Μαμωνιών.
Η περίπτωση της Θελέτρας Οι κάτοικοί της μετακινήθηκαν το 1980 σε άλλη περιοχή Μια από τις περιπτώσεις που απασχόλησαν την πολιτεία, λόγω του κινδύνου κατολισθήσεων, ήταν η κοινότητα Θελέτρας στην Πάφο, η οποία εγκαταλείφτηκε το 1980.
Οι κάτοικοι της μετακινήθηκαν σε άλλο χώρο, όπου τους παραχωρήθηκαν οικόπεδα και οικονομική βοήθεια από το κράτος για να κτίσουν τη νέα Θελέτρα.
Η γη στην οποία κτίστηκε το νέο χωριό ανήκε στους κατοίκους και τα οικόπεδα απαλλοτριώθηκαν έναντι 25-50 λίρες (τότε).
Τα διαβήματα των κατοίκων για μετακίνηση του χωριού άρχισαν την περίοδο 1968-1969 και ευοδώθηκαν το 1980.
Στην πορεία, κάτοικοι της κοινότητας διεκδίκησαν επιστροφή τους στην κοινότητα αλλά μέχρι σήμερα αυτό δεν κατέστη δυνατόν.
Ένα από τα αρνητικά στο παλιό χωριό είναι ότι ο συντελεστής είναι μηδενικός, οπόταν δεν μπορούν να γίνουν προσθήκες σε υφιστάμενες, κυρίως πετρόκτιστες οικοδομές.
Παλαιότερα, εταιρείες επέδειξαν ενδιαφέρον να αξιοποιήσουν την παλιά Θελέτρα για αγροτουρισμό αλλά η κυβέρνηση τους παρέπεμψε στους ιδιοκτήτες, οι οποίοι εξακολουθούν να κατέχουν τους τίτλους ιδιοκτησίας.
